Menu

Wow!


Colafontein

Wat heb je nodig?

  1. Rol Mentos
  2. 1,5 liter fles cola light
  3. Vel papier
  4. Plakband
  5. Cocktailprikker

Wat gebeurt er?
Cola is een frisdrank. In alle frisdranken zit koolzuurgas, dat zorgt voor de bubbels. Het koolzuurgas zit opgelost in de cola, maar probeert eruit te ontsnappen. Het water in de cola houdt dat tegen. Water heeft namelijk oppervlaktespanning. Dat betekent dat de watermoleculen elkaar heel goed vasthouden. Het koolzuurgas zit tussen de watermoleculen in en kan er moeilijk tussenuit. Als je de fles openmaakt, ontsnapt er een beetje koolzuurgas uit de cola. Dat hoor je aan het sissende geluid.
In mentossnoepjes zit Arabische gom. Dit maakt je snoepje zacht, zodat je er lekker op kunt kauwen. De Arabische gom zorgt er ook voor dat de oppervlaktespanning van het water wordt gebroken. Het koolzuurgas kan dan wel makkelijk ontsnappen. Dat gaat zelfs zo snel, dat er heel veel cola uit de fles spuit.

Verder experimenteren?
Probeer ook eens of het lukt met andere frisdranken zoals: Spa rood, 7-up of appelsap. Of probeer het proefje eens met andere snoepjes. Gebruik in plaats van Mentos eens dropkrijt, muntdrop, M&M’s of winegums.

Bruisraket

Wat heb je nodig?

  1. Water
  2. Bruistablet
  3. Eetlepel
  4. Fotokokertje (gratis verkrijgbaar bij fotospeciaalzaken. Je kunt ook de koker van de bruistabletten gebruiken. Bij de bruistablettenkoker moet je de hoeveelheden verdubbelen. Let op dat de koker geen draaidop heeft!)
  5. Gekleurd papier (voor de raket)
  6. Lijm
  7. Schaar
  8. Schaaltje

Wat gebeurt er?
Je raket wordt gelanceerd. In bruistabletten zitten natriumwaterstofcarbonaat en citroenzuur. Als de bruistablet nat wordt, gaan deze twee stoffen met elkaar reageren. Er ontstaat bij de reactie koolzuurgas (CO2, koolstofdioxide). Het gas kan niet ontsnappen uit het kokertje, omdat de dop erop zit. Er ontstaat steeds meer gas, dat meer ruimte inneemt dan het water en bruistablet. Het drukt harder en harder tegen de dop aan. Als de druk in het kokertje heel hoog wordt, schiet het kokertje ineens van de dop af en neemt je raket mee de lucht in. Hetzelfde gebeurt ook als je een fles champagne heel hard schudt!


Bliksem

Heb je weleens lichtflisten in je suikerpot gezien? Het kan echt! Magie? Nee, chemie!

Wat heb je nodig?

  1. Stevige ondergrond/tafel
  2. Wit plastic bord
  3. Wintergroenolie
  4. 3 Suikerklontjes
  5. Kristalsuiker
  6. Weegschaal
  7. Stevig glas
  8. Verduisterde kamer

Hoe werkt het?
Net als alle andere stoffen is ook suikeropgebouwd uit heel kleine deeltjes: atomen. Er zijn verschillende soorten atomen, met verschillende eigenschappen. Eén van deze eigenschappen
is elektrische lading. Deze lading kan negatief zijn (-deeltjes) of positief (+deeltjes). Positieve en negatieve deeltjes trekken elkaar aan (- →← +), terwijl deeltjes met dezelfde soort
lading elkaar afstoten (- ← → -) en (+← → +).

Als je de suikerkorrels hard over elkaar wrijft, worden de + en -deeltjes van elkaar gescheiden. Maar omdat de deeltjes elkaar blijven aantrekken, springen ze met grote snelheid terug naar elkaar. Tijdens het terugspringen ontstaan er lichtflitsen. Dit proces heet triboluminescentie (een leuk woord voor galgje!).

In de praktijk
In deze proef heb je gezien wat elektrische lading kan doen. Elektrische lading speelt ook bij natuurverschijnselen een rol. Denk maar eens aan onweer. Meteorologen proberen de rol van elektrische lading in de natuur te begrijpen om voorspellingen te kunnen doen. Ook een elektromonteur heeft in zijn werk met elektrische lading te maken, bijvoorbeeld bij het aanleggen van meterkasten. Elektrische lading speelt dus op verschillende manieren een rol in het dagelijks leven. Wil je meer weten over opleidingen en beroepen? Kijk dan op www.exactwatjezoekt.nl

Meer doen
Je hebt net gezien dat er lichtflitsen ontstaan bij wrijving tussen suikerkorrels. Zijn er andere korrels die ook lichtflitsen opleveren? Neem bijvoorbeeld maïskorrels of keukenzout. Zie je lichtflitsen?

Let op: veiligheid!
Wintergroenolie is irriterend en prikkelend. Goed afspoelen bij contact met huid en/of ogen. Niet inslikken. Pas op met het hard op het glas duwen, het kan breken!


Stuiteren

Siliconerubber wordt gebruikt als lijm en smeermiddel, voor taartvormen, voor implantaten bij borstvergrotingen en als ingrediënt van verzorgingsproducten zoals haargel en shampoo. En natuurlijk voor het maken van stuiterballen!

Wat heb je nodig?

  1. Plastic of latex handschoenen
  2. Maatcilinder (20 mL)
  3. Waterglas (35% natriumsilicaat in water)
  4. Ethanol
  5. Plastic bekertje
  6. Houten stokje

Meer weten?
Bij dit experiment maken we een silicapolymeer door het silicaat uit waterglas te laten reageren met alcohol. Je kunt het je zo voorstellen dat de silicaatdeeltjes eerst los van elkaar in het water zitten. Door de reactie met alcohol gaan de deeltjes aan elkaar vastzitten en vormen zo een lange keten; dit vormt de vaste stof waarvan je de stuiterbal kunt maken. De stuiterbal is eerst nogal bros en verkruimelt makkelijk. Je kunt hem sterker maken door de bal een paar dagen bij kamertemperatuur te laten drogen.

Wist je dat waterglas wordt gemaakt door zand en soda te versmelten bij een temperatuur van maar liefst 1300 °C?

Meer doen?
Kun je de stuiterbal ook een kleurtje geven? Hoe zou je dat doen? Probeer het maar eens!

Sport, spel en ontspanning
Met stuiterballen kun je natuurlijk heel veel verschillende spelletjes doen. Bijvoorbeeld overgooien, waarbij de stuiterbal precies 3x moet stuiteren.
Of kijk op internet, bijvoorbeeld: http://spele.nl/games/behendigheid/arkanoid/stuiterbal

Let op: veiligheid!
Waterglas is giftig en gevaarlijk voor ogen en huid. Draag handschoenen, een labjas en zet een veiligheidsbril op! Bij aanraking onmiddellijk afspoelen met veel water. Bel eventueel de huisarts.

 

Kijk ook eens op onze andere websites:

natuurkundenl

sciencespace

natuurkundenl